Slachtoffers van de BRP Is de gemeente er voor de burger of andersom?

Onder Nederlandse vlag
Onder Nederlandse vlag
Er is geen sprake van vestiging in, of emigratie naar een ander land. Slechts een verblijf middels een toeristenvergunning op je eigen onder Nederlandse vlag varende boot. Hoezo heb je na 8 maanden ineens geen band meer met Nederland?

Het komt steeds vaker voor, mensen die een sabbatical doen, een jaartje per zeilboot weg, of mensen die een baan hebben bij een Nederlands bedrijf die ze, dankzij alle moderne communicatiemiddelen, ook "op afstand" kunnen vervullen. Zolang die mensen maar gewoon keurig hun belasting blijven betalen en zich aan de wet houden zou er geen probleem moeten zijn... Maar de wetten omtrent de Basis-Registratie-Personen (BRP) verplichten je om minstens 4 maanden per jaar in een op Nederlands grondgebied opgesteld bedje te liggen. Wie dat niet doet komt in een schemerig gebied terecht waarbij je in geen enkel land meer ingeschreven kan staan, met verstrekkende gevolgen...

Het blijkt dat het onmogelijk is om volledig legaal langer dan 8 maanden op reis te gaan. Vanwege de verplichte uitschrijving uit het BRP ontstaan er problemen met reisdocumenten en verplichtingen in andere landen. Onder andere het bootpaspoort (ICP) kan niet meer legaal worden verlengd. De tenaamstelling van je voertuig (camper) kan komen te vervallen als je niet langer bent ingeschreven in het BRP.

Wie zijn de slachtoffers?

Deze pagina gaat niet over de mensen voor wie de betreffende wet BRP eigenlijk in het leven is geroepen: de fraudeurs, vaak buitenlanders, die kortstondig in Nederland wonen, een uitkering aanvragen, en vervolgens zonder zich uit te schrijven verdwijnen naar het buitenland met behoud van uitkering.

Je hoeft niet op kantoor te zitten...
Je hoeft niet op kantoor te zitten...
©
Makemo, Tuamotu, Pacific
Auteur van dit artikel op een onbewoond eilandje aan het werk. Zonnepaneeltje voor de laptop op het strand, wifi-verbinding met de server op de boot, satelliet-verbinding vanaf de boot om het werk te kunnen uploaden. Als je op deze manier kan werken en netjes in Nederland belasting betaalt, waarom zou je dan je briefadres en daarmee al je rechten moeten kwijtraken?

Deze pagina gaat wel over een groeiende groep mensen die, volkomen te goeder trouw, een langdurige reis maken:

  • Nederlanders die een eenmalige wereldreis per zeilboot maken. (Zoiets duurt langer dan 8 maanden).
  • Nederlanders die in het kader van een sabbatical jaar er voor een jaartje opuit trekken, te voet, te paard, of per fiets, of hoe dan ook.
  • Gepensioneerde Nederlanders die met hun camper aan de Middellandse zee overwinteren en soms in totaal net wat langer dan 8 maanden van huis zijn. (Lees hier een rampverhaal)
  • Schrijvers, programmeurs, organisatoren van wereldwijde evenementen, etc., een groep mensen die zich vaak digital nomads noemt, mensen die een normale baan hebben in Nederland maar die werkzaamheden niet persé vanaf een op Nederlands grondgebied opgesteld bureautje hoeven te verrichten.

Deze mensen hebben met elkaar gemeen dat ze:

  • In alle opzichten Nederlander zijn en blijven. Ze rijden rond in een camper met Nederlands kenteken of varen rond onder Nederlandse vlag, bezitten Nederlandse reisdocumenten, hebben Nederland als sociaal middelpunt, voldoen aan hun Nederlandse (fiscale) verplichtingen.
  • Niet in aanmerking komen voor inschrijving als ingezetene in een van de landen waar ze verblijven, omdat ze:
    • Te kort in een enkel land verblijven om daar überhaupt in aanmerking te komen als ingezetene.
    • Geen woning kopen of huren maar uitsluitend als toerist in een tent, hotel, eigen camper of eigen boot verblijven.
    • Er alleen welkom zijn als toerist maar niet aan de eisen voldoen om een verblijfsvergunning te kunnen krijgen.
  • Niet "profiteren" van Nederland omdat ze geen aanspraak maken op een uitkering maar voor hun eigen inkomsten zorgen of leven van een in Nederland opgebouwd pensioen waarop ze sowieso ook in het buitenland recht op blijven houden, of hebben gewoon een baan waarbij ze in Nederland inkomstenbelasting betalen en daarmee voor een positieve geldstroom in de Nederlandse schatkist zorgen.

Wat zijn de gevolgen?

De gevolgen van een gedwongen uitschrijving uit de Basis-Registratie-Personen, oftewel BRP, zijn verstrekkend:

Gevolgen voor de reiziger

Reactie Kamer van Koophandel

Beste mevrouw kooistra,

Bedankt voor het doorgeven van het nieuwe adres. U geeft aan dat het nieuwe adres ook uw privéadres is. Wij kunnen de wijziging pas verwerken als het nieuwe privéadres geregistreerd staat bij de gemeente (Basisregistratie Personen BRP), of als uit het Kadaster blijkt dat u de eigenaar van de woning bent. Heeft u de verhuizing nog niet doorgegeven aan de gemeente? Doe dit dan zo snel mogelijk.

Wij houden uw wijziging maximaal 6 dagen aan. Zodra de wijziging van het privéadres zichtbaar is in de BRP, registreren wij het nieuwe bezoekadres. Na verwerking sturen wij per post een bevestiging.

  • Zorgverzekering wordt opgeheven, terwijl de slachtoffers vaak wel inkomstenbelasting moeten blijven betalen in Nederland. Omdat ze overal slechts toerist zijn komen ze nergens voor een zorgverzekering in aanmerking. Een onafhankelijke zorgverzekering is vaak dermate kostbaar (1000+ Euro per maand!) dat de mensen noodgedwongen onverzekerd blijven.
  • Het is niet toegestaan om een wegvoertuig met Nederlands kenteken te bezitten wanneer er geen inschrijving meer is in de BRP. Inschrijving in het buitenland kan alleen als men daar daadwerkelijk gaat wonen, dus hoe moet dat als je als Nederlandse toerist met je camper rondtrekt door verschillende landen? Na 8 maanden kan de tenaamstelling van je camper worden opgeheven en rij je dus ineens illegaal rond.
  • Banken, telefonie-providers, KvK, etc. verifiëren de opgegeven gegevens met de BRP archieven en krijgen automatisch bericht indien er mutaties optreden. Bankrekeningen kunnen geblokkeerd raken, telefoonabonnementen kunnen worden opgeheven, bedrijven kunnen worden uitgeschreven uit de KvK. Nieuwe rekeningen en abonnementen kunnen zonder inschrijving BRP veelal niet meer worden aangegaan.
  • Rijbewijs kan nergens meer worden verlengd. Niet in de gemeente waar je bent ingeschreven want die heb je niet meer. Niet in het buitenland want daarvoor moet je ingezetene zijn in het betreffende land.
  • Sinds kort dien je voor het varen onder Nederlandse vlag ingeschreven te staan op een Nederlands adres. Als je noodgedwongen bent uitgeschreven bij het BRP komt er bij verlenging van het ICP (bootpaspoort) onder "flag" ineens "non applicable" te staan, terwijl al je papieren en (radio)vergunningen verleend zijn op basis van je Nederlandse vlag! Zoals "Willie" schreef op "Sailing Dutchies":

Het ICP heeft prima als eigendomsbewijs gewerkt gedurende mijn reis maar nu zetten ze bij vlag "non applicable". Mijn boot ligt op de Azoren en mijn ICP is verlopen... Het nieuwe ICP gaat bijna zeker voor problemen zorgen.

Gevolgen voor de overheid

Overwinteren in Zuid-Europa?
Overwinteren in Zuid-Europa?
Opletten dat je wel op tijd terug bent hoor! Als je 8 maanden per jaar weg blijkt te zijn dan raak je al je rechten waarvoor je zo hard hebt gewerkt kwijt, en mag je geen Nederlands kenteken meer voeren. Lees ook dit rampverhaal.
  • De mensen die gedwongen zijn uitgeschreven zijn raken voor de officiële instanties onvindbaar. Ze komen doorgaans nog regelmatig in Nederland, hebben daar vaak gewoon nog steeds hun eigen huis, maar bekeuringen kunnen niet meer worden afgeleverd, deurwaarders kunnen geen dagvaardingen meer afleveren laat staan beslagleggen, etc. Klinkt misschien grappig, maar het is natuurlijk niet bevorderlijk voor de rechtsorde in de samenleving en kan toch nooit de bedoeling zijn geweest van de wet BRP?
  • De relatie met de burger raakt gefrustreerd. Met name de mensen die nog gewoon hun inkomstenbelasting in Nederland betalen krijgen het gevoel dat Nederland wel de lusten maar niet de lasten wil, en dat de overheid er niet voor de burger is maar andersom. De "aanwezigheidsplicht" wordt als een gevangenisstraf ervaren: je hebt het geld, tijd en mogelijkheid om op reis te gaan of je werk vanaf een leuke plek te doen, maar je "mag" niet van de Nederlandse overheid op straffe van verlies van alle rechten waarvoor je altijd hebt gewerkt.
  • De goedwillende burger wordt de illegaliteit in gedrongen. Mensen schrijven zich onterecht niet uit, of schrijven zich in bij een kennis of familielid, omdat ze anders in de problemen raken, blijven rondrijden in een camper met Nederlands kenteken, maar overtreden daarmee wel de wet.
  • Belastingbetalende Nederlanders gaan noodgedwongen op zoek naar landen waar ze nieuwe belastingbetalers met open armen ontvangen zonder ze te pesten met een "aanwezigheidsplicht", landen waar je je vanaf afstand kan inschrijven, maar hierdoor raakt Nederland wel belastingbetalers kwijt. (Je betaalt immers inkomstenbelasting in het land waar je bent ingeschreven, ook al werk je nog steeds voor een Nederlands bedrijf).

De gevolgen zijn dus zowel voor de slachtoffers alsmede de Nederlandse overheid uitermate onwenselijk. Er is in de wet BRP voorzien in een Artikel 8, Hardheidsclausule voor gevallen waarin stricte toepassing van de wet "onredelijk" zou zijn en/of voor "onevenredige schade" zou zorgen maar gemeenten blijken in de praktijk weigerachtig om van dit artikel gebruik te maken. Over Artikel 8 verderop meer.

Over de wet BRP

Voertuigregistratie

Zonder inschrijving in de BRP kan de tenaamstelling van een voertuig (camper) worden opgeheven. Zie voor meer informatie op https://wetten.overheid.nl/BWBR0006951/2020-01-01#Hoofdstuk4_Artikel40b:

Artikel 40b. Vervallenverklaring van de tenaamstelling
...
4 De Dienst Wegverkeer kan een tenaamstelling vervallen verklaren indien naar oordeel van deze dienst blijkt dat:
...
d. degene die als tenaamgestelde in het kentekenregister is ingeschreven niet langer in Nederland woonachtig of gevestigd is.

Kort gezegd komt het er op neer dat je om ingeschreven te mogen staan bij een gemeente minimaal 4 maanden per jaar op het opgegeven adres dient te verblijven. Een "aanwezigheidsplicht" dus. Wie geen eigen huis meer heeft kan een briefadres krijgen, maar ook hiervoor geldt een maximum van 8 maanden.

De wet is bedoeld om fraude tegen te gaan, maar houdt geen rekening met Nederlanders die te goeder trouw een langdurige reis willen maken en op geen enkele manier misbruik maken of oneigenlijk "profiteren" van hun inschrijving als Nederlander. Dat blijkt ook uit het feit dat gemeenten bij uitschrijving alleen maar kunnen kiezen tussen "emigratie" of "vertrokken onbekend waarheen", beide termen die uitgaan van het idee dat iemand zich elders is gaan vestigen. Het idee dat iemand ook gewoon op reis kan zijn is kennelijk nooit bij de beleidsmakers opgekomen...

Wat vindt de overheid nou echt?

Het is tamelijk onwaarschijnlijk dat het daadwerkelijk de bedoeling was van de wetgever om belastingbetalende Nederlanders die een keer een zeilreis van een jaar willen maken al hun rechten te ontnemen.

Een eerste indicatie is dat dit nooit de bedoeling was is dat er in de wet uitzondering wordt gemaakt voor mensen die beroepsmatig op een schip varen.

Uit het feit dat de wet een uitzondering maakt voor mensen die beroepsmatig op een schip varen kan worden afgeleid dat de wet niet van toepassing is als er maar een sluitende verklaring is voor de langdurige afwezigheid en het duidelijk is dat iemand ondertussen niet stiekem in een ander land is gaan wonen en daarmee onterecht profiteert van de Nederlandse voorzieningen.

Letterlijke toepassing van deze uitzondering geeft rare situaties: De ene programmeur, die zijn geld verdient met het onderhoud van de software op een boot die de zeebodem naar oliebronnen afspeurt, komt wel in aanmerking voor een langdurig briefadres, maar de andere programmeur die zijn geld verdient op zijn eigen boot met het bouwen van websites, mag geen langdurige briefadres hebben? Wat is de rechtvaardiging voor dit verschil?

De Nationale Ombudsman, een instelling die wordt gefaciliteerd door de overheid, heeft in 2016 een rapport ingediend naar aanleiding van de BRP-problematiek. Hierin valt onder andere te lezen:

De essentie van de BRP - en het bijhouden daarvan - is dat de overheid haar burgers kent en weet te bereiken. Dat betekent dat een inwoner altijd ingeschreven moet zijn in de BRP op een woonadres en als dat niet beschikbaar is, op een briefadres... Registratie in de BRP is voor zowel burgers als voor de overheid belangrijk.
...
De Nationale ombudsman krijgt signalen van gepensioneerden die met een camper rondtrekken of met een boot lange reizen maken. Zij zijn vaak maar een paar weken achtereen in Nederland om dan weer te vertrekken. Hoewel zij het merendeel van hun tijd niet in Nederland verblijven, is Nederland wel hun thuisbasis. Ze hebben een band met de Nederlandse overheid en er is geen sprake van vestiging in het buitenland. Een briefadres in Nederland lijkt voor deze burgers de beste oplossing.

Naar aanleiding van dit rapport onderstreept de Staatsecretaris BZK het belang van inschrijving in de BRP in een voortgangsbericht van 26 april 2018:

Aangeziende bewoordingen in de Wet BRP met betrekking tot het inschrijven van personen op een briefadres in de dagelijkse uitvoeringspraktijk nog niet altijd duidelijk genoeg blijken te zijn, zal ik dit jaar een wetswijziging ingang zetten waardoor gemeenten verplicht zijn een burger ambtshalve te registreren op een briefadres indien betrokkene geen woonadres heeft en zelf ook geen aangifte doet of kan doen van een briefadres.

Kunnen gemeenten van de wet afwijken?

Ja, dat kunnen ze, maar vaak geven ze dat niet toe en blijven krampachtig naar een letterlijk citaat van de wet verwijzen.

In het rapport van de Nationale Ombudsman valt onder andere te lezen:

Er is geen landelijk beleid bepaald voor de inschrijving met een briefadres, de duur daarvan en de handhaving hierop. Veel gemeenten baseren hun briefadresbeleid op de door de NVVB uitgebrachte circulaire Beleidsregel Briefadres maar geven daar ook een eigen invulling aan. Hierdoor kunnen er voor de burger verschillen zitten in de behandeling van de aanvraag van een briefadres bij verschillende gemeenten.

Omdat de wetgever kennelijk ook wel doorhad dat de wet hier en daar wat rammelt is er voorzien in een vrijheid voor gemeenten om naar eigen inzicht van de wet af te wijken. Hiertoe dient artikel 8:

Artikel 8 Hardheidsclausule

Als vanwege bijzondere omstandigheden een strikte toepassing van het bepaalde in deze regeling zou leiden tot een onbillijkheid, kan worden afgeweken van het bepaalde in deze regeling. Van onbillijkheid kan sprake zijn als het strikt vasthouden aan de regeling als onredelijk kan worden aangemerkt of als er onevenredige schade zou ontstaan.

Aangezien de wet BRP nooit de belastingbetalende wereldreizigers in gedachten had is het terecht om van "bijzondere omstandigheden" en "onbillijkheid" te spreken. Om iemand zijn zorgverzekering te ontnemen terwijl hij daarvoor wel belasting blijft afdragen mag je best "onredelijk" noemen. Dat er "onevenredige schade" zou ontstaan is hierboven uitgebreid uiteengezet.

Sommige gemeenten gaan dan ook inderdaad soepel om met de wet BRP. In het rapport van de Nationale Ombudsman wordt een (helaas onbekende) gemeente geciteerd:

Wij gaan soepel om met de regels en leveren maatwerk voor iedere persoon. We zoeken naar een oplossing ook al is die niet altijd binnen de Wet BRP. Onze doelstelling is dat de burgers bereikbaar moeten zijn. Beter een briefadres dan onvindbaar. Zo houden we de burger in het vizier. Zoals reeds aangegeven gaan wij zo veel als mogelijk is praktisch met de situatie om. Het ligt in de lijn van ons beleid om de burger zo veel mogelijk te helpen. Daar waar het kan gaan wij flexibel met de regelgeving om.

Hulde aan deze gemeente! Helaas blijken dit soort gemeenten in de minderheid te zijn, volgens zowel onze eigen als andere gerapporteerde ervaringen.

Omvang van het probleem

Te paard door Europa?
Te paard door Europa?
Daar kun je, als je het rustig aandoet en genoeg tijd neemt, gemakkelijk een jaar of langer mee zoet zijn. Je emigreert niet, bent nergens anders inwoner en blijft belasting in NL betalen dus hoezo zou je je uit moeten schrijven uit Nederland?

We vermoeden dat de omvang van het probleem veel groter is dan op het eerste gezicht lijkt. Op internet valt hier en daar wel een rampverhaal te lezen van iemand die door de wet BRP in de problemen is geraakt, maar veel mensen weten de wet te omzeilen door hun vertrek niet te melden of door zich in te schrijven bij kennissen of familie, en vallen daarmee buiten het gezichtsveld. Uit eigen ervaring weten we dat er jaarlijks zo'n 50 Nederlandse boten vertrekken voor een reis die langer duurt dan 8 maanden, met gemiddeld 2 personen aan boord. We hebben familie die met een camper overwintert in Zuid-Europa: de omvang van de betreffende campings is enorm. Sabbaticals zijn ook erg in trek; het wordt niet voor niets een "sabbatical jaar" genoemd. Ook zien we op social media steeds meer berichten van zogenaamde "digital nomads", mensen die hun werk via internet verrichten en gewoon overal rondhangen waar ze het op dat moment leuk vinden.

Een kleine rondvraag onder deze Nederlanders leerde het volgende:

  • Verreweg de grootste groep geeft aan hun vertrek niet te hebben gemeld of zich bij familie te hebben ingeschreven. Deze mensen zijn feitelijk de illegaliteit ingejaagd. Het is te hopen dat wanneer dure ziektekosten zich aandienen de zorgverzekering geen onderzoek gaat instellen en ontdekt dat de betrokkenen eigenlijk geen recht meer hadden op de verzekering...
  • Een paar mensen gaven aan om hun reis ieder jaar voor 4 maanden te onderbreken vanwege de "aanwezigheidsplicht", hun boot in de steek laten en in Nederland duimen te gaan zitten draaien en de dagen af te tellen.
  • Een andere groep heeft, na de verplichte uitschrijving, Nederland definitief verlaten, een van de vele "ontsnappingsroutes" die er op internet te vinden zijn gevolgd en doen hun belastingaangifte niet meer in Nederland. De duurdere onafhankelijke ziektekostenverzekering weegt daar volgens zeggen ruimschoots tegenop.
  • Een andere groep is volledig inschrijvingsloos geworden, heeft geen ziektekostenverzekering meer maar sluit een repatriëringsverzekering af en vertrouwt erop dat als men doodziek bij een Nederlands ziekenhuis wordt afgeleverd er toch wel wordt behandeld, hangt een groot deel van het jaar nog steeds in Nederland rond maar is volledig buiten het gezichtsveld van de overheid verdwenen, en is ondertussen immuun voor verkeersboetes, deurwaarders, etc. (Goed geregeld, Nederland!)

Al deze mensen gaven aan dat ze liever gewoon legaal ingeschreven hadden willen blijven, al dan niet met een briefadres, maar dat dit onmogelijk werd gemaakt door de gemeente.

Onze eigen ervaringen

De kinderen gaan het huis uit, je wordt wat ouder, het huis is eigenlijk te groot. Je hebt een goedlopende webwinkel waarvoor je niet persé fysiek in Nederland hoeft te zijn. Een mooi moment om je huis te koop te zetten en een zeilreis te gaan maken voor onbepaalde tijd. Je inkomsten lopen gewoon door, je blijft belasting betalen in Nederland, je bent niemand tot last. De kinderen geef je voor de zekerheid een notarieel volmacht, alles is geregeld.

Gemeente Aa en Hunze

Dochter Laura woonde op moment van vertrek in de gemeente Aa en Hunze. De gemeente reageerde in eerste instantie even wat moeilijk toen we daar als briefadres het adres van Laura wilde opgeven, maar na een toelichting op het gemeentehuis, verwijzing naar onze reisblog op onze website en dergelijke, was het duidelijk dat we nergens misbruik van gingen maken en dat het ook in het belang van de overheid was om contact te kunnen onderhouden, dus ging de gemeente akkoord met een briefadres voor onbepaalde tijd. Hulde aan de gemeente Aa en Hunze! De gemeente Aa en Hunze gaf aan dat een eenmaal geaccepteerd briefadres bij een eventuele verhuizing van de briefadreshouder gewoon diende mee te verhuizen. Alles in orde zou je weer denken.

Gemeente Pekela

Schandelijke reactie Annoesjka Kuper, medewerkster KCC, gemeente Pekela

Geachte mevrouw Kuper,

Bij deze verzoek ik u nogmaals uw besluit te herzien. De kwestie is inmiddels beland bij de Nationale Ombudsman. Wij weten nu dat gemeenten van de beleidsregels mogen afwijken en dit in onze situatie ook wordt aanbevolen. Veel gemeenten doen dit dan ook. Het zou prettig zijn voor niet alleen ons, maar ook voor de gemeente en overheid, dat er alsnog een briefadres voor communicatie met de overheid wordt toegekend op het adres van onze dochter. Vanwege de belangen die deze kwestie met zich meebrengt, kunnen we ons er niet bij neerleggen.

Geachte mw. Kooistra,

Zoals ik al in mijn twee eerdere mails heb uitgelegd komt u niet in aanmerking voor een briefadres. Als u het daar niet mee eens bent kunt u een officieel verzoek voor briefadres indienen. U moet daarvoor met een geldig legitimatiebewijs aan de balie verschijnen. Zodra ik deze heb ontvangen zal ik het afwijzen en dan kunt u daartegen in bezwaar gaan.

Geachte mevrouw Kuper,

Kan ik niet nu al daartegen in bezwaar gaan? Het lijkt me behoorlijk zinloos om daarvoor eerst naar de balie te komen vanuit Frans Polynesië.

Geachte mw. Kooistra,

Zie mijn eerdere mail.

Helaas (voor ons) ging Laura verhuizen naar de gemeente Pekela, een gemeente die zoals bleek het idee heeft dat de burger er is voor de gemeente in plaats van andersom. De gemeente Pekela gaf direct een afwijzing op ons uitgebreid gemotiveerde verzoek om het briefadres over te nemen en na bezwaar hierop werd onze email in eerste instantie niet eens beantwoord. Hulp van de Nationale Ombudsman ingeroepen die ons probleem erkende en die raadde ons aan een klacht in te dienen bij de gemeente Pekela. De reactie van de gemeente Pekela was ronduit onbeschoft: we moesten vanuit Frans Polynesië (in de Pacific aan letterlijk de andere kant van de wereld) maar eerst even naar het loket in Pekela komen om daar de afwijzing van ons verzoek in ontvangst te nemen voordat we gerechtigd zouden zijn om bezwaar op de afwijzing te kunnen maken. En nee, de afwijzing kon niet per email worden verzonden, niet door een notarieel gemachtigde worden afgehaald, maar moest persé persoonlijk door onszelf worden afgehaald. Een afwijzing he, niet een toestemming. Merk op: Annoesjka Kuper, namens de gemeente Pekela, was volledig op de hoogte van het feit dat we ons aan de andere kant van de wereld bevonden, en dat het nogal onbillijk is te verlangen dat we vanaf de andere kant van de wereld, 40 uur reistijd enkele reis, naar haar loket komen om slechts een afwijzing op te halen. Dit is gewoon ordinaire pesterij door een instantie die betaald wordt door de burger en de burger dient te faciliteren in plaats van te dwarsbomen. Het laatste woord hierover zal nog niet gezegd zijn.

Uiteindelijk hebben we geprobeerd om ons als inwoner in te schrijven in de gemeente Pekela, benieuwd naar wat er zou gebeuren. Dit had een mooi moment kunnen zijn geweest voor de gemeente om gewoon zoals altijd nieuwe inwoners te verwelkomen zonder verder gezeur. Wij betalen braaf de gemeentelijke belastingen, vragen geen uitkering, iedereen blij. Maar nee hoor, onze namen werden herkend en de gemeente blijkt voornemens te zijn om te controleren of we wel vaak genoeg braaf in een bed liggen op het opgegeven adres. Dat je dat doet bij mensen die hun hand ophouden en frauderen, dat is begrijpelijk. Maar belastingbetalende mensen waar je geen enkel nadeel van hebt te gaan controleren waar ze slapen, yuks! Wat een walgelijke bemoeizuchtige vertoning, alleen maar omdat het kan!

Geachte mw. Kooistra,

Graag willen wij een persoonlijk gesprek met u i.v.m. uw verhuizing naar de gemeente Pekela. Inschrijven kan alleen als u niet langer dan 8 maanden in het buitenland verblijft.

Mw. Kuper, medewerkster KCC, gemeente Pekela / Veendam

Gemeente Groningen

Zoon Thomas woont in Groningen. De gemeente Groningen had ons al een briefadres toegekend voor de periode dat Laura een tijdelijk adres had in Groningen en reageerde in ieder geval beleefder dan de gemeente Pekela, maar wees het verzoek eveneens af om de tijdsduur van het briefadres te verlengen en door te schuiven naar Thomas, middels een ondeugdelijke argumentatie. Aldus Roxane Bansema, Medewerker Beleidsuitvoering 2, gemeente Groningen:

De door u aangehaalde citaten zijn niet van toepassing op uw persoonlijke situatie, om deze reden kunnen wij geen maatwerk leveren.

De citaten van de Nationale Ombudsman zijn wel degelijk van toepassing: "De Nationale ombudsman krijgt signalen van gepensioneerden die met een camper rondtrekken of met een boot lange reizen maken. ... Een briefadres in Nederland lijkt voor deze burgers de beste oplossing."

De wet basisregistratie heeft een dwingend karakter en wij mogen niet afwijken van hetgeen dat is geregeld in artikel 2.43 lid 1 wet BRP.

Onzin, dat mag wel degelijk, volgens de Nationale Ombudsman alsmede hetgeen blijkt uit Artikel 8.

Wij zien uw aangifte van vertrek dan ook zo spoedig mogelijk tegemoet.

Welwel. We zouden nu ook nog officieel aangifte moeten gaan doen van "vertrek"? En als we dat nou gewoon eens niet doen? Krijgen we dan een boete? Een boete die automatisch wordt verzonden naar het adres dat geregistreerd staat in de BRP? Oh wacht... We hebben geen geregistreerd adres meer! Maar als we de boete niet betalen dan komt de deurwaarder er aan te pas. En die, eh, haha. Misschien is een dergelijk stuk burgerlijke ongehoorzaamheid wel de manier om gemeenten te laten inzien dat het misschien gewoon niet zo handig is om de officiële communicatielijn met haar burgers door te snijden...

Om de helaas onbekende gemeente uit het rapport van de Nationale Ombudsman nog maar eens te citeren:

Onze doelstelling is dat de burgers bereikbaar moeten zijn. Beter een briefadres dan onvindbaar. Zo houden we de burger in het vizier.

Hoe moeilijk kunnen sommige gemeenten het maken! En zo word je, als voorheen altijd brave burger, door de overheid langzaam maar zeker het pad van de illegaliteit opgeloodst, alleen maar omdat je een keer een wat langer durende zeilreis wilt maken op je - nota bene onder Nederlandse vlag varende - boot!

Tot nu toe overigens geen enkel woord van een gemeente waaruit blijkt dat ze begrijpen dat het uitermate frustrerend is om wel inkomstenbelasting te moeten blijven betalen maar tegelijkertijd alle rechten en voorzieningen te verliezen. Zelfs al zou de wet dwingend zijn in dit geval, dan nog zou je verwachten dat een gemeente die zich dienstbaar opstelt een notitie maakt dat er iets onbedoelds/ongewenst aan de hand is, zelf hierover aan de bel trekt, of op zijn minst de betrokkenen adviseert hoe hier verder mee om te gaan. Of is het cliché van ambtenaren dan toch waar?

Inmiddels beraden wij ons op een leven in de noodgedwongen illegaliteit en/of op het volledig doorknippen van alle banden (inclusief de fiscale verplichtingen) met Nederland. We gaan hoe dan ook onze zeilreis niet onderbreken om ieder jaar verplicht 4 maanden lang duimen te draaien in Nederland!

Onze stelling

image

ZwerfCat, 15.000+ Km van huis, in Mo'orea, Frans Polynesië. Omdat je niet in een tijdsbestek van 8 maanden hier kunt komen en weer terug is het niet langer legaal mogelijk voor Nederlanders om hier met een zeilboot heen te gaan. Kort na het bereiken van deze plek werden we uitgeschreven uit de BRP en daarmee raakten ook onze bootpapieren ongeldig.

  • De Nederlandse geschiedenis is sterk verweven met zeevaart. De Nederlandse zeilschepen zijn wereldberoemd. Maar ook nu, anno 2020, moet het mogelijk blijven voor Nederlanders om de traditie in eer te houden en met een zeilschip volkomen legaal de wereld te verkennen, ook al duurt die reis toevallig langer dan 8 maanden. In het bijzonder wanneer de betreffende reizigers ondertussen gewoon belasting blijven betalen in Nederland zou de overheid hen geen strobreed in de weg mogen leggen en de reizende Nederlanders gewoon te blijven beschouwen als... Nederlanders!
  • De wet BRP is in het leven geroepen om fraude tegen te gaan, niet om te goeder trouw zijnde Nederlanders te beletten om eens langer dan 8 maanden op reis te gaan. Nederland lijdt geen enkele schade door het ingeschreven houden van wereldreizigers in de BRP. Veel wereldreizigers combineren hun baan met reizen en brengen zelfs belastinggeld in het laadje. En met hun veelal prachtige zeilschepen van beroemde Nederlandse makelij vormen ze een visitekaartje voor Nederland.
  • De wet BRP gaat er ten onrechte van uit dat mensen die 8 maanden of langer van huis zijn zich in een ander land moeten en/of kunnen inschrijven en houdt daarmee geen rekening met mensen die rondreizen, zich nergens vestigen en zich nergens anders kunnen inschrijven. Wij zijn geen jurist maar het moet toch mogelijk zijn om de wet zodanig aan te passen dat Nederlanders die aantoonbaar slechts op reis zijn gewoon een officieel Nederlands communicatieadres kunnen blijven houden.
  • Het kan wellicht lang duren voordat de wet wordt aangepast. Maar ondertussen is er Artikel 8, Hardheidsclausule, en volgens de letterlijke interpretatie van dit artikel is deze volledig van toepassing op de groep mensen waarover deze webpagina gaat. Als stricte toepassing van de wet BRP in de beschreven gevallen niet "onredelijk" is of "onevenredige schade" veroorzaakt, wanneer dan wel? Onze stelling is dat gemeenten gewoon gebruik dienen te maken van de uitwijkmogelijkheid die artikel 8 biedt!
  • Het moet onmogelijk worden dat het voldoen aan de wet BRP automatisch leidt tot onvermijdbare overtreding van andere wetten. Voor wie met boot of camper langer dan 8 maanden van huis wil, geldt op dit moment dat na uitschrijving uit het BRP het bezit of registratie van het betreffende voertuig niet langer legaal is. Veel (alle?) landen eisen van toeristen dat ze een adres uit het land van herkomst kunnen overleggen. Dit gaat niet over het bezit van een huis, maar over de inschrijving als ingezetene van het thuisland. Uitschrijving uit de BRP leidt dus automatisch tot illegaliteit.

Officiële reacties

Reactie Nationale Ombudsman

De Nationale Ombudsman gaf aan geen reactie te willen plaatsen, maar schreef ons in een email het volgende:

Hoewel wij een tweedelijnsklachten instantie zijn en een gemeente niet verplicht kunnen opleggen om tot inschrijving over te gaan, kunt u op uw site wel vermelden dat burgers desgewenst bij onze organisatie terecht kunnen voor informatie als zij klachten hebben over relevante kwesties.

Mochten wij meer signalen ontvangen van burgers die tegen soortgelijke problemen aanlopen, dan kan dit voor ons reden zijn om hierover met (overheids-)instanties in gesprek te gaan of een breder meer structureel onderzoek op te starten.
...
In de wet staat echter dat wij geen klachten over wet en regelgeving mogen behandelen. Het is namelijk de taak van de politiek om de wetgever te controleren. Dit betekent dat er voor de Nationale ombudsman maar beperkt ruimte is.

Dus mensen, ondervind je problemen met de manier waarop de wet BRP wordt uitgevoerd, neem dan rechtstreeks contact op met de Nationale Ombudsman. Wellicht is het nuttig om te refereren naar de dossiernummers waaronder onze kwestie is gearchiveerd: 201931975 en 202000713.

Reacties gemeenten

We hebben de betreffende gemeenten uitgenodigd een schriftelijk reactie te geven op deze webpagina. De eventuele reacties zullen hier worden geplaatst.

Reacties politieke partijen / tweede kamer

We zullen bij diverse politieke partijen om aandacht vragen voor deze problematiek. Reacties zullen we hier plaatsen.

Oproep

Het rapport van de Nationale Ombudsman is in 2016 verschenen. Ondanks diverse voortgangsberichten van de minister is er inmiddels kennelijk nog niets gedaan aan de schrijnende situatie voor wereldreizigers. Het is niet zo'n zichtbare groep, veelal omdat deze mensen inventief zijn en over een goed sociaal netwerk beschikken en wel ergens een (niet helemaal legaal) adres "ritselen". Maar dit is geen houdbare situatie, dit is niet waarvoor je belastig betaalt, het maken van een langer durende reis is volkomen legaal en de Nederlandse overheid moet hiermee gewoon rekening houden en ophouden haar onderdanen primair als fraudeurs te beschouwen. Het wordt blijkbaar tijd om de belangen te bundelen en de situatie opnieuw aan te kaarten bij de bewindvoerders. We beraden ons op vervolgstappen, mogelijk het indienen van een petitie, een hernieuwd onderzoek door de Nationale Ombudsman, publicaties in de Nederlandse media, verzoeken bij politieke partijen en tweede kamer.

We doen dan ook een oproep aan zowel gedupeerden als gemeenten tot het verstrekken van informatie:

  • We willen graag een bestand aanleggen van slachtoffers van de wet BRP: mensen die zich nergens anders kunnen inschrijven en "statenloos" worden, en mensen die slachtoffer zijn van de aanwezigheidsplicht. We zijn ook geïnteresseerd in de verhalen van mensen die een creative oplossing hebben verzonnen of zich bij de wet hebben neergelegd en niet de reis maken die ze hadden willen en kunnen maken. Dit om de omvang in kaart te brengen en een adresbestand aan te leggen voor een brief of petitie aan de tweede kamer.
  • We willen graag in kaart brengen hoe wereldreizigers met de wet BRP omgaan en op welke manieren en op welke schaal deze wet wordt omzeild.
  • We willen graag een bestand aanleggen van gemeenten hoe ze omgaan met mensen die een langer durende reis willen maken, zowel de goede als de slechte reacties.
  • Graag horen we ook de visie van gemeenten zelf, met name van gemeenten die van mening zijn dat er wel degelijk maatwerk kan worden geleverd in situaties waarvoor de betreffende wetten nooit waren bedoeld, al dan niet via artikel 8.
  • Adviezen van mensen met ervaring in de politiek en/of het aangaan van gerechtelijke procedures tegen de overheid en/of gemeenten.
  • Een database aanleggen van mogelijkheden om te leven zonder enige inschrijving, of uitwijkmogelijkheden naar landen waar ze wel graag belastingbetalers ontvangen zonder ze een aanwezigheidsplicht op te dringen.

Leven zonder inschrijving BRP

In dit hoofdstuk willen we tips gaan verzamelen over hoe verder te gaan als je noodgedwongen bent uitgeschreven. Heb je nog ideeën, dan stuur ze ons toe.

Zorgverzekering

  • Het blijkt dat je via de Wet-Langdurige-Zorg (WLZ) in een aantal gevallen toch in aanmerking kunt komen voor de Nederlandse zorgverzekeringen, ook zonder inschrijving in de BRP. Hoe en wat precies is ons niet helemaal duidelijk.
  • De meeste zorgverzekeringen vereisen inschrijving in een of ander land en vallen daarmee af. We hebben wel een verzekering gevonden die geen probleem zou maken van ons "adresloze" bestaan: CignaGlobal. Als je gezond bent en niet ieder pilletje vergoed hoeft te hebben maar gewoon een verzekering wil voor wanneer er serieuze kosten ontstaan, dan kun je met CignaGlobal een verzekering afsluiten voor een maandbedrag dat overeenkomt met een Nederlandse zorgverzekering. Wel heb je dan een eigen risico van enkele duizenden Euro's.

Financieel

  • N26 is een "kantoorloze" en "landloze" bank, die perfect aansluit bij "adresloze" burgers. De bank heet N26, werkt onder Duitse regels en bescherming maar is verder geheel internationaal opgezet. Aanmelden doe je via de N26-app: Je moet je paspoort naast je hoofd houden en een selfie maken en wat vragen beantwoorden. Wij hebben als adres gewoon het adres van iemand anders opgegeven, en warempel, een week later lag er daar een brief in de bus met een creditcard! Je kan er ook een pinpas aanvragen. Voor geldopname in het buitenland zijn ze ook nog eens goedkoper dan de meeste andere banken. Wij zijn er erg enthousiast over en het is een goede stap als je uiteindelijk de band met het ondankbare Nederland wilt verbreken. Om je aan te melden volg deze link. (Als je onze link gebruikt en de rekening daadwerkelijk gaat gebruiken ontvangen wij daar 15 Euro voor, alvast bedankt!)

Zaken regelen

E-residency allows company registration, document signing, encrypted-document exchange, online banking, tax declaration, and fulfilment of medical prescriptions.

Launch and run your company in Estonia. Includes company registration, VAT, employee register, bank account support, virtual office, legal address and person of contact.

  • e-Residency in Estonia. In Estonia heeft de overheid de mogelijkheid geschapen om adresloze wereldburgers elektronisch inwoner te maken van haar land. Je kunt online e-Resident worden, waarna je, eveneens online, bedrijven kunt opzetten, bankrekeningen kunt openen, nou ja, alles eigenlijk waar ze in Nederland nu juist zo moeilijk over doen zodra je niet meer bent ingeschreven in de BRP. Minpuntje is dat de belastingdruk voor bedrijven niet echt lager is dan in Nederland, maar je bent wel van het BRP-gezeur af. En je hoeft er niet eens voor naar Estonia, laat staan daar 4 maanden per jaar te blijven! Lees meer over dit onderwerp op de wiki-pagina.

Bootpaspoort

Nederland is een van de weinige landen dat geen registratieplicht voor boten kent. Omdat andere landen wel graag een papiertje zien is het ICP uitgevonden. Het schijnt dat het ICP tegenwoordig de gegevens vergelijkt met de gegevens in de BRP en onder "vlag" "non applicable" zet als de aanvrager niet (meer) in Nederland woont.

image

Maar niet getreurd: De acceptatie van het ICP was in landen buiten Europa sowieso al dermate marginaal (mede door het ontbreken van een foto) dat door creatieve zeilers een alternatief bootpaspoort is ontworpen dat er "echter" uitziet dan de "echte". Voordeel is dat je dit bootpaspoort zelf kunt printen (en even door een laminaatmachine trekken om het waterproof en gewichtiger te maken), zelf kunt bepalen wat je er op zet (soms is een iets kortere boot handiger), en het niet iedere twee jaar hoeft te verlengen. Het is geen vervalsing want het is een volslagen fantasiedocument, maar dit fantasiedocument is zo populair geworden dat buitenlandse autoriteiten het beschouwen als hét enige echte Nederlandse bootpaspoort.

Het bootpaspoort is ontworpen door de bemanning van de Blauwe Pinquin, brondocument plus handleiding kun je hier vinden.

Belastingdienst

Vervelend dat je ut de BRP wordt gegooid? Ieder nadeel heeft zijn voordeel! Wij hadden geen bezwaar om in Nederland, zoals we altijd hebben gedaan, belasting te blijven betalen. Maar nu Nederland wel de lusten maar niet de lasten wil gaan we ons beraden over andere oplossingen. Als Nederlander heb je het voordeel dat je in de meeste landen minder belasting zou betalen dan in Nederland, dus je gaat er al snel fors op vooruit als je je fiscale verplichtingen verhuist.

Ingeschreven in de BRP of niet, de Nederlandse belastingdienst zal je niet laten gaan, tenzij je in een ander land ingeschreven staat en daar begint met belasting betalen. Volgens internationale verdragen hoef je immers maar in één land belasting te betalen. In een ander land inschrijven kan natuurlijk even lastig zijn, vooral als je met je boot door wilt blijven varen. In de praktijk betekent het dat je gewoon een adres nodig hebt en iemand die de post voor je doorstuurt, een bezemkast volstaat want je gaat er toch niet echt wonen, je wil alleen maar een belastingaangifte doen. Gelukkig doen de meeste landen niet zo moeilijk als Nederland en gaan ze niet controleren of je niet (vaak genoeg) op het opgegeven adres verblijft. En wat dan nog? Na de eerste belastingopgave in dat andere land ben je van de Nederlandse belastingdienst af en daarna maakt het eigenlijk niet uit of ze je in dat andere land uitschrijven of niet. Als je daar na uitschrijving nog belasting moet blijven afdragen dan doe je dat graag omdat het goedkoper is dan in Nederland, maar als ze daar je belastingcenten niet meer hoeven is het ook goed. Zodra namelijk eenmaal de belastingplicht naar een ander land is doorgeschoven is het de taak van dat andere land om belasting te blijven innen en kan die verplichting niet meer vanzelf terug naar Nederland.

Sommigen opperen zelfs dat je gewoon sowieso na de eerste belastingbetaling in dat andere land op kunt houden met belasting betalen, omdat je er toch niet meer bent, onvindbaar bent geworden (dankzij de BRP), en ook niet meer naar dat land terug wilt. Dag belastingdienst! Tsja. Hoe dan ook, het toont maar weer fijntjes aan dat Nederland uiteindelijk in haar eigen voet schiet met die dwang om je uit te schrijven uit de BRP als je eens langer dan 8 maanden van huis wilt...

Handboek voor Wereldburgers

Leef je leven in vrijheid. Laat je niet begrenzen door het systeem.

The world is our playground. Deze tijd biedt onbegrensde mogelijkheden. We kunnen wonen en werken op de mooiste plekken van de wereld. Helaas een wereld met oude regels, wetten en systemen. Hoe vind je hierin je eigen weg?

Verdere informatie

  • Handboek voor Wereldburgers. Esther Jacobs is enkele jaren geleden al gedwongen uitgeschreven uit de BRP (ze heeft een koophuis maar reisde teveel volgens de gemeente Amstelveen) en heeft als ervaringsdeskundige een boek geschreven voor lotgenoten: Handboek voor Wereldburgers. Voor slechts 7.95 Euro hoef je het niet te laten liggen.

Vragen en antwoorden

Is er sprake van emigratie als je langer dan 8 maanden van huis bent?

Het vakje "emigratie" is één van de weinige keuzes die de gemeenteambtenaren op hun formulier/invoerscherm kunnen afvinken. Maar van emigratie is geen enkele sprake! Volgens diverse overheidswebsites alsmede wikipedia is vestiging in een ander land een onlosmakelijke voorwaarde om de term "emigratie" te mogen hanteren. Een reiziger die geen woonruimte koopt of huurt maar uitsluitend op een toeristenvisum verblijft in het buitenland is net zo min ge-emigreerd als iemand die een weekendje Londen doet.

Is er sprake van "Vertrokken onbekend waarheen"?

Dit is een ander vakje dat de gemeenteambtenaren op hun formulier/invoerscherm kunnen afvinken. Maar dit vakje is bedoeld voor mensen die zomaar spoorloos verdwenen zijn. Niet voor mensen die de overheid uitvoerig inlichten over hun plannen en verblijf. Als je vertelt wat je reisplannen zijn is het niet meer onbekend waarheen je bent vertrokken, toch?

En hoe zit het met het vakje "Is op reis met bekende bestemmingen, niet ge-emigreerd, en komt als toerist in geen enkel ander land voor inschrijving in aanmerking"?

Dit is een vakje dat er zou moeten zijn maar er niet is.

Regels zijn regels. Gewoon niet zeuren en je aan de regels houden?

Het eerste probleem is dat wanneer je je aan de wet BRP houdt en uitschrijft, je vervolgens automatisch andere regels begint te overtreden. Het blijkt onmogelijk om op legale wijze langer dan 8 maanden van huis te gaan met boot of camper. Verder is dit argument alleen steekhoudend als je er van uitgaat dat het inderdaad de bedoeling van de wetgever is geweest dat:

  • Mensen niet langer dan 8 maanden op reis mogen kunnen. Er bestaat namelijk geen legaal alternatief.
  • Winstgevende bedrijven ophouden te bestaan als de eigenaar eens langer dan 8 maanden van huis is.
  • Burgers zich nergens meer kunnen inschrijven, statenloos en onvindbaar worden, immuun worden voor de rechtshandhaving.
  • Belastingbetalende burgers noodgedwongen hun verplichtingen met Nederland opschorten.

Kan ik stoppen met belasting betalen als ik ben uitgeschreven uit de BRP?

Helaas niet. De belastingdienst hanteert namelijk een veel correcter en doordachter uitgangspunt: Je kan je pas als belastingplichtige uitschrijven als je kunt aantonen dat je daadwerkelijk in een ander land bent gaan wonen en daar bent ingeschreven. Als de BRP van dezelfde logische criteria zou uitgaan dan zou dit hele probleem niet hebben bestaan.

Noot: Er schijnen wel wat landen te zijn waar ze belastingbetalers met open armen ontvangen en zorgen dat de Nederlandse belastingdienst je moet laten gaan. Hierover later meer.

Hoe zou je kunnen bewijzen dat je niet stiekem in een ander land bent gaan wonen?

Als je met je boot in een ander land verschijnt zul je de boot en jezelf moeten inklaren. De douaneformaliteiten worden altijd afgerond met een officieel inklaringsbewijs. Ook krijg je meestal stempels of een visum in je paspoort. Als je in een land aantoonbaar minder dan 183 dagen geleden bent aangekomen of een toeristenvisum hebt gekregen kan er van vestiging en/of emigratie geen enkele sprake zijn. De wet BRP zou dus gemakkelijk zodanig kunnen worden aangepast dat je niet verplicht hoeft te worden uitgeschreven als je kunt aantonen in het buitenland als toerist te verblijven.

Waarom niet gewoon verzwijgen dat je weg bent, of jezelf gewoon bij een ander inschrijven?

Alles lijkt doorgaans goed te gaan. Maar slaperige instanties en verzekeringen worden ineens heel wakker zodra de beurs openmoet. Als je in het buitenland ernstig ziek wordt gaat de verzekering direct uitzoeken hoe je daar bent gekomen en hoe lang je al in het buitenland bent. Als blijkt dat je geen recht meer had op een verzekering heb je een groot probleem. Ook kan een gemeente op ieder willekeurig moment een adresonderzoek uitvoeren, al dan niet naar aanleiding van een tipgever. Geen prettig idee.


Reacties

Naam:
Tekens over:

eens te meer (zie ook leerplicht versus schoolplicht) lijkt België zo slecht niet. De periode is in België twaalf maanden en kan één maal verlengd worden .... en de Belgen zijn nu echt niet gekend om hun maritieme ambities ;-)Verhuis naar ons mannen, we zien de Nederlanders graag komen ... en ook bij ons belasting betalen ;-) bert evarne
0
0

contact